Tradycyjna wieś z charakterem
Pokazujemy, opowiadamy, smakujemy, bawimy, wszystko to dla Was, pragnących poznania tradycyjnej wsi. To czego już normalnie w okolicy dużych miast nie zobaczycie, nie usłyszycie, nie posmakujecie to jeszcze wszystko to jest u nas. Splot uwarunkowań historycznych, geograficznych, topograficznych, kulturowych powoduje, że nasz projekt promocji wsi jest unikatowym. Nie znajdziesz podobnego nigdzie indziej. My jesteśmy pierwsi.

Znane postacie Słowacji

Jozef Ľupták – urodzony 16 października 1916 w miejscowości Mýto pod Ďumbierom zmarł 27 października 1944 w Bańskiej Bystrzycy
Pedagog, uczestnik Słowackiego Powstania Narodowego. Uczył w szkołach podstawowych oraz w szkole w miejscowości Pukanec. Zmarł walcząc jako żołnierz.

Božena Bobáková – urodzona 4 września 1929, w miejscowości Mýto pod Ďumbierom. Studiowała język niemiecki i słowacki w Bańskiej Bystrzycy. Od połowy lat 1950-tych oświęciła się pisaniu prozy, sama wydała powieść „Biela dcéra“ (1973 r.) i opowiadania poruszające temat kobiet: „Samostatná žena“ („Niezależna kobieta“) (1978 r.). Pozstała część jej prozy jest w postaci manuskryptów, ostatnimi wydanymi pozycjami był „Rečňovanky“ („Wiersze“) dla dzieci i młodzieży, „SólaHlások“ („Solo dźwięków“) w 2003 r.

Ján Števček – urodzony 13 września 1929 w miejscowości Mýto pod Ďumbierom, zmarł 26 września 1996 w Bratysławie. W miejscowości Mýto był uczniem autora Františka Švantnera. (1933-1940). Švantner wywarł znaczący wpływ na osobowość Števčeka. Uczęszcza do szkoły podstawowej w w Bańskiej Bystrzycy, a później studiował język słowacki i filozofię na Wydziale Folozofii Uniwersytetu Słowackiego w Bratysławie. Od 1952 r. wykładał na Uniwesrytecie Komeńskiego i był Kierownikiem Wydziału Literatury Słowackiej do 1994 r., kiedy to przeszedł na emerytrę. W międzyczasie w latach 1964-1966 uczył literatury słowackiej na Uniwersytecie w Budapeszcie, a także był nauczycielem literatury słowackiej i studiów słowackich na Uniwersytecie w Strasburgu, był też redaktorem „Słowackich poglądów“. Był wszechstronnym twórcą literackim i pedagogiem, dobrze znał europejską klturę, zwłaszcza francuską, a także filozofię świata.
Dzieła literackie – Poezja „Tridsať clivých basin a jedna“ („Trzydzieści samotnych wierszy i jeden“)
Dzieła literackie – Eseje
Fenomenologia ataku serca, Medytacja Miasta Sliač , W pułapce, Tydzień w domu ciszy, Myśleć i działać
Dzieła literackie – literackie osiągnięcia
Proza Františka Švantnera: Lyrická tvar slovenskej prózy, Nezbadané prózy, Lyrizovaná próza, Estetika a literatúra, Skice, Esej o slovenskom románe, Obrazy a myšlienky, Literárne rozhovory, Nové skice, Moderný slovenský román, Súčasný slovenský román, Dejiny slovenského románu, Literárnohistorické etudy.
Dzieła literackie – działalność redaktorska: Švantner, F.: Malka a Nevesta hôľ, Krčméry, Š.: Krčméry estetik, Čas medených tvárí (zostavovateľ).
Cechy charakterystyczne jego prac:
Ján Števšk, podczas literackiej praktyki u Mikuláša Bakoša swoją pracę literacką poświęcił systematycznemu badaniu słowackiej prozy lirycznej. Był szczególnie zafascynowany subjektywnym dostrajaniem sztuki – zauważał jej wyraz w odzwierciedleniu mowy, co nazywał „prozą liryczną“. Oryginalnie termin ten wywodzi się ze współczesnego malarstwa i odnosił się do części symbolizmu. Później w swojej pracy „Estetika a literatúra“ Števček skoncentrował się na szerszych zagadnieniach estetyki. W analizie współczesnej prozy słowackiej podkreślał znaczenie powieści. Wynikiem tej szczególnej tendencji w tym zakresie były następujące prace literackie:
Esej o slovenskom románe, Moderný slovenský román, Súčasný slovenský román, i przede wszystkim syntentyczne Dejiny slovenského románu. Przez jakiś czas termin i koncepcja „prozy lirycznej“ wzbudzaa zaufanie wraz z interpretacją tego fenomenu. Później pojawiły sprzeciwy wobec tej koncepcji, jednak Števček był nadal w stanie bronić i wyjaśnić termin w taki sposób, że możliwe było rozumienie i badanie emocjonalnej natury literatury słowackiej.

Znane osobistości
Wieś Bystrá jest miejscem urodzenia wielu znaczących osobistości. Dnia 31 marca 1841 r. urodził się Jaroslav Samuel Zachej, ważny słowacki patriota, pedagog, tłumacz, redaktor, publicysta i organizator pierwszych reacji słowacko-bułgarskich. Był obrońcą słowackich praw narodowych, silną osobowością słowackiego politycznego ruchu narodowościowego, pedagogierm, pracownikiem kultury, pisarzem, redaktorem i tłumaczem. Fragmenty jego prac dziennikarskich, listów i autobiografii zostały opublikowane w antologii autorstwa J. Koška – „Słowacko-Bułgarskie Stosunki Literackie“
Bystrá jest także miejscem urodzenia sławnego słowackiego pisarza, pedagoga Františka Švantnera (1912 - 1950). Nosił pseudonim Fraňo Bystran. Zaczął pisać w Kolegium Nauczycielskim, gdzie opublikował swoje pierwsze opowiadanie w magazynie „Svojeť“. W jego pracy inspirowały go przede wszystkim archaiczne mity i ballady ludowe. Wielki wpływ mieli na niego Émile Zola, Victor Hugo, Ch. F. Ramuz, F. M. Dostojewski, a ze słowackich pisarzy: Margita Figuli, Ľudo Ondrejov i Dobroslav Chrobák. Badał także dzieła E. A. Poe. W swoich pracach opiewa naturę i dziką przyrodę, naturalistyczne i liryczne wykorzystanie zasobów, stosuje elementy fantastyki i irracjonalności, ale także zmysłowości i erotyki. Jednak przede wszystkim bada on granicę między życiem i śmiercią. Przedstawia psycholigiczną, społeczną i historyczną motywację działania swoich bohaterów i rozwoju akcji.

W Bystrej urodził się także poeta, autor literatury dziecięcej, dramturg i tłumacz – Marián Kováčik.
Spośród społeczności naukowej znanym mieszkańcem był prof. dr. inż. Adolf Priesol z Politechniki Zwoleńskiej (1926-2005).

Znane osobistości
inż. Ivan Bella

Pochodzi z miejscowości Dolná Lehota, okolice Brezna. W latach 1979 – 1983 uczył się w Wojskowej Szkole Podstawowej w Bańskiej Bystrzycy. Lot pierwszego słowackiego astronauty został ustanowiony uchwałą rządową z 1997 r. Był pilotem wojskowym od 1983 r., później został taktycznym pilotem sił powietrznych. Od 1993 r. służył w 33. Bazie Sił Powietrznych w miejscowości Malacky. Jego lot startował z Kosmodromu Bajkonur na kazachstańskiej sawannie 20 lutego 1999 r. o godz. 5:17. Lot trwał 7 dni, 21 godzin i 56 minut. Republika Słowacji stała się dwudziestym pierwszym krajem, który ma własnego astronautę.

JánBlažko
Urodzony 5 lipca 1812 r. w miejscowości Dolná Lehota, gdzie uczęszczał do szkoły. Naukę kontynuował z Samo Chalupka w miejscowości Horná Lehota i ukończył w Slovenská Ľupča. Ján Blažko pozostawił dokumenty opisujące jego doświadczenia wczesnych lat. Oryginalnie zapisane przez niego przygody te są zwierciadłem czasów, w których żył. Są ciekawe i pouczające, służą ogółowi.
Anton Anderle
Był sławnym słowackim lalkarzem ludowym z Bańskiej Bystrzycy. Pochodził z rodziny lalkarzy Anderlovci z miejscowości Radvaň i był synem Bohuslava Anderle. Urodził się w 1944 r. w Dolnej Lehocie. W Teatrze Lalkowym Antona Andrele wystawiał tradycyjny repertuar nieskrępowanie poruszających się lalek koncentrując się na wyrazistości przekazu. W jego repertuarze był Don Juan i Doktor Faust. Jego najsłynniejszym przedstawieniem ostatnich lat był Najmniejszy Cyrk Świata, które wystawiał na trzech kontynentach.

Adam Chalupka
Był słowackim pastorem luterańskim i pisarzem religijnym, ojcem słowackich pisarzy Jána Chalupka i Samo Chalupka.
Urodził się w rodzinie Michała Chalupka i żony Ewy Kusá. W latach 1786-1789 uczęszczał do szkół w miejscowościach Kezmarok, Miskolc, w Bratysławie i Bystrzycy Bańskiej. Od 1789 r. pracował jako nauczyciel w miejscowości Horná Mičiná a od 1792 r. jako pastor w miejscowości Horná Lehota.

Samo Chalupka
Był poetą, współautorem Memorandum Narodu Słowackiego. Jego miłość do literatury rozpoczęła się podczas studiów w miejscowości Rožňava. Pierwszem próby literackie powstały w wersecie biblijnym, gdy uczył się w liceum w Bratysławie. Debiutanckie wiersze zostały opublikowane w almanachu „Plody” w 1836 r. Jego prace przedstawiają przyrodę i regiony Słowacji, a także odzwierciedlają patriotyzm, wierność ojczyźnie i ludziom oraz świadomość statusu pozbawionych wolności rodaków. W swoich pracach, takich jak Ján Botto, Chalupka wykorzystywał piosenki ludowe i słowacką ludową poezję. Najbardziej znanym z jego wierszy jest Morho!

Juraj Sanitra
Jest trenerem biathlonu. Należy do najbardziej wybitnych osobowości wsi Jasenie. Jest znany jako przewodniczący Słowackiej Federacji Biathlonu. W 2006 r. otrzymał honorowe obywatlestwo wsi Jasenie. Obejmował stanowiska przewodniczącego Słowackiej Federacji Biathlonu i członka Komitetu Rozwoju w Międzynarodowej Unii Biathlonowej (IBU).
ŠtefanPeťko – założyciel Słowackich Turystów i Narciarzy w miejscowości Jasenie
Eduard Majer – nauczyciel, przewodniczący Stowarzyszenia Teatralnego Hviezdoslav, miłośnik kultury i edukacji, dyrektor amatorskich przedstawień teatralnych.
Anna Gajdová – rzeźbiarka i malarka

Ján Kalinka
Rektor w mieście Trenčín i Ružomberok, kaznodzieja w miejscowości Teplička nad váhom, pastor w Bańskiej Bystrzycy–Radvaň, a od 1630 w miejscowości Nemecká – Dubová. W 1620 r. został uhonorowany tytułem „poet laureatus” i uzyskał status arystokracji podczas Kongresu Stanów Protestanckich w Bańskiej Bystrzycy. Był także autorem okazyjnej poezji po łacinie o charakterze autobiograficznym, którą opublikował jego syn Joachim.
Dominik Štubňa-Zámostský
W 1971 r. otrzymał nagrodę FraňoKráľ in memoriam. Oddał się działaniom pouczającym. Jest autorem wierszy i zbiorów poezji dla dzieci, opowiadań o przyrodzie, prozy historycznej, recenzji książek i artykułów edukacyjnych. Wiele z jego wierszy znajduje się w elementarzach i podręcznikach szkół podstawowych.

Jozef Murgaš
Będąc pastorem pracował w różnych parafiach, między innymi także w Nemecká – Dubová. Murgaš 2 października 1903 r. po raz pierwszy aplikował o przyjęcie patentu. Federalne Biuro Patentowe w Waszyngtonie udzieliło mu dwóch patentów 10 maja 1904. Wynikami jego późniejszej pracy było 11 kolejnych patentów, w tym falomierz (1907), transformatory elektryczne (1907), urządzenie generujące fale elektromagnetyczne (1908), telegraf bezprzewodowy (1911), kołowrotek wędkarski (1912), metoda i urządzenie produkujące oscylacje elektryczne (1916)
W miejscowości Podbrezová, część Lopej, urodził się publicysta Ján Gál Podďumbiersky. Używał pseudonimów: Podďumbiersky, Čierťažan, Čierťažanský, Janko Aničkin, Janko Hugáň, Jano Maškara, Jaroslav Podďumbiersky, Jozef Macuľa. Był samoukiem, po 1918 r. został uprawniony do odbierania zaprzyziężonych zeznań. Oprócz tego był także pasterzem, szewcem, kupcem, prawnikiem uprawnionym do odbierania zaprzysiężonych zeznań w miejscowości Dolná Lehota, od 1921 r. w miejscowościach Domadiciach, w Santovka, w Brhlovce, itd. Należał do Stowarzyszenia Św. Wojciecha, a po 1945 r. został prawnikiem uprawnionym do odbierania zaprzysiężonych zeznań w miejscowości Trnava. Przed 1918 r. uczestniczył w Słowackim Ruchu Narodowym, był prześladowany przez oficerów węgierskich. W 1918 r. był członkiem miejscowego Słowackiego Odrodzenia Narodowego. Od 1909 publikował artykuły o wątkach biograficznych w prasie słowackiej w Austrii i Stanach Zjednoczonych.
Jest autorem książki „Statoční zlodeji a iné rozprávky zo života slovenského ľudu“ wydanej jako pierwszy zbiór jego pism. Artykuły biograficzne słowackich osobistości zebrał w dwóch tomach biografii. W ksiażce „Z kalicha utrpenia“ opracował doświadczenia z więzienia w Ilavie.
W miejscowości Podbrezová były także znane osobistości, takie jak:
Václav Chlumecký-pisarz, organizator ruchu robotniczego, przebywał w Podbrezovej w latach 1900-1918
František Švantner- pisarz, pracował w Podbrezovej
Jozef Gregor Tajovský- pisarz, dramatur, przebywał w Lopej

Michal Foltín – pisarz, pedagog, dziennikarz urodzony 23 września 1905 w miejscowości Predajná. Uczęszczał do szkoły podstawowej w miejscowości Predajná, Biirgerschule w Bańskiej Bystrzycy, studiował w Kolegium Nauczycielskim w Bańskiej Bystrzycy. W 1939 r. uzyskał kwalifikacje do nauczania w drugiego stopnia w mieszczańskich szkołach w Bratysławie. Uczył także w Šaľa, w Váhovce, w latach 1931-1950 w Kolegium Nauczycielskim i w Instytucie Edukacji. Ostatecznie został zawodowym nauczycielem w Bratysławie.
Zajmował się także teorią i praktyką nauczania podstawowego, przygotowywał narzędzia do ćwiczenia umiejętności czytania i pisania. Wydawał także czasopisma edukacyjne, był zawodowym redaktorem. Od 1940 r. wydawał „Naszą Szkołę”, 1948 „Zornička”, współtworzył i tłumaczył podręczniki szkół podstawowych. Pisał książki z metodyki czytania i edukacyjne.

Juraj Pejko – poeta, prawnik, urodzony 25 kwietnia 1816 w miejscowości Predajná.
Uczył się w szkole podstawowej w Bańskiej Bystrzycy i w liceum w miejscowości Levoča. W 1834 r. aplikował na studia prawnicze w Budapeszcie, ale po śmierci ojca szkolił się na młynarza. W latach 1840-1844 studiował filozofię i prawo w Bratysławie. Pracował w sądzie w Budapeszcie, był prawnikiem w miejscowości Predajná i urzędnikiem państwowym w Breznie. Jest autorem poezji miłosnej, liryków o przyrodzie oraz dowcipnych ludowych piosenek.

Alžbeta Poničanová - aktorka, urodzona 26 września 1908 w miejscowości Predajná. Po ukończeniu szkoły średniej w latach 1929-1933 studiowała na Akademii Muzyczno Teatralnej w Bratysławie. Była wewnętrznym i zewnętrznym członkiem Czeskiego Dramatu Słowackiego Teatru Narodowego. Jako studentka grała amatorsko w Breznie i Podbrezovej. Jest przedstawicielką znaczących kobiet, swoim nowoczesnym wyglądem przyciągała uwagę. Przedstawiała pamiętne postaci wiejskie w sztukach Tajovskego i w słowackich klasycznych sztukach. W 1936 r. zagrała w pierwszym słowackim filmie „Zeznania matki”. Współpracowała z Radiem Czechosłowackim i Wydziałem Teatralnym Wyższej Szkole Sztuk Scenicznych w Bratysławie. Została nagrodzona za całokształt artystyczny w 1967 r.

 
Archiwum