Tradycyjna wieś z charakterem
Pokazujemy, opowiadamy, smakujemy, bawimy, wszystko to dla Was, pragnących poznania tradycyjnej wsi. To czego już normalnie w okolicy dużych miast nie zobaczycie, nie usłyszycie, nie posmakujecie to jeszcze wszystko to jest u nas. Splot uwarunkowań historycznych, geograficznych, topograficznych, kulturowych powoduje, że nasz projekt promocji wsi jest unikatowym. Nie znajdziesz podobnego nigdzie indziej. My jesteśmy pierwsi.

Dolná Lehota

Wieś jest położona w malowniczym terenia Narodowego Parku Niżne Tatr w centrum Mikroregionu Chopok Południe. Jest jednocześnie bramą do ośrodka turystycznego Krpáčovo. Wspaniały widok potoku Vajskovký kończącego się wodospadem Vajskovký i przełeczą Krížne jest jednym z najpiękniejszych naturalnych krajobrazów Tatr Niżnych. Narodowy Rezerwat Przyrodu Skalka z unikalną florą i fauną praktycznie narzuca rozwój turystyki i aktywnego wypoczynku, czy to szlaków wycieczek górskich pieszych czy rowerowych. Zimą goście mogą cieszyć się sztucznie naśnieżanym stokiem z dwoma wyciągami w obszarze Krpáčovo, a w lecie mogą korzystać ze sztucznego jeziora Krpáčovo.


 
























Tradycje i aktywny wypoczynek

Założona w 1358 r. przez Petríka z Predajnej w obrębie Ľupčianskego panstva przez ponad sto lat miała jego imię w swojej nazwie. Ludność okolicznych wiosek zajmowała się rolnictwem, hodowlą bydła, przenoszeniem ładunków dla państwowych zakładów hutniczych. W okresie od XVIII do XX w. Dolná Lehota była jedną z koronkarskich wsi. Sprzedaż obnośna koronek, ceramiki, towarów gręplowanych, rysunków i noży była znana nie tylko wśród Hungarów ale także na Bałkanach. W XIX w. ponownie zajęli się wydobyciem minerałów, złoto i srebro zastąpiła ruda antymonium, która była przetwarzana w miejscowości Vajsková.



























Wydarzenia historyczne:

1944 Słowackie Powstanie Narodowe

Po wycofaniu rebeliantów w góry mieszkańcy Dolnej Lehoty dostarczali wyżywienie 2 Czechosłowackiej Samodzielnej Brygadzie Desantowej stacjonującej w okolicy Predajnej. Wydarzenia miały miejsce niedaleko Predajnej - Mýto pod Ďimbierom 30 listopada 1944 r. oddziały faszystowskie zaatakowały kwaterę 2 Czechosłowackiej Samodzielnej Brygady Desantowej w miejscowości Krpáčovo. W walce zginęło kilku partyzantów gen. Surkova. Wieś odzyskała wolność 21 marca 1945 r.

1956 Lawina

Początek Doliny Vajskovskej jest wąski i zalesiony, a przez jej dno prowadzi droga asfaltowa i zielony szlak. Po dwóch kilometrach, okolice Dve vody, zakręt prowadzi do kopca Doliny Kulichovej, który upamiętnia ofiary lawin. W 1956 r. ogromna lawina osunęła się w tym miejscu i pochłonęła pracujących tam leśników. Z powodów technicznych akcja ratunkowa była powolna i złożona, 16 osób uwięzionych pod śniegiem nie przeżyło. Tragedia ta jest jedną z największych tego rodzaju katastrof w słowackich górach.



Dolná Lehota

Ing. Ivan Bella - Pochádza z Dolnej Lehoty pri Brezne. V rokoch 1979–1983 študoval na Vojenskom gymnáziu v Banskej Bystrici.

Let prvého kozmonauta Slovenskej republiky sa konal na základe uznesenia vlády z roku 1997.

Ivan Bella je pilotom vojenskej stíhačky od roku 1983, neskôr sa stal pilotom taktických lietadiel. Od roku 1993 slúžil v 33. leteckej základni stíhacích a bombardovacích lietadiel v Malackách.

Jeho prvý let sa uskutočnil z kozmodrómu Bajkonur v kazašskej stepi 20. februára 1999 o 5:17 h nášho času. Trval 7 dní 21 hodín a 56 minút. Slovenská republika sa tak stala 21. krajinou, ktorá má svojho kozmonauta.

Ján Blažko narodil sa 5. júla 1812. Školu začal navštevovať v rodnej Dolnej Lehote, pokračoval v jej navštevovaní spolu so Samom Chalupkom na Hornej Lehote a dokončil v Slovenskej Ľupči

Ján Blažko zanechal po sebe spis obsahujúci zážitky z mladých rokov svojho života. Zážitky Janka Blažka sú zrkadlom časov, v ktorých on žil a keďže sú zaujímavé a poučné, podávame ich našej verejnosti tak, ako ich sám napísal.

Anton Anderle bol významný slovenský ľudový bábkar z Banskej Bystrice, ktorý pochádzal zo slávnej bábkarskej rodiny Anderlovcov z Radvane, bol synom Bohuslava Anderleho (1913 – 1976). Narodil sa v roku 1944 v Dolnej Lehote

V bábkovom divadle Antona Anderleho hrával tradičný repertoár kočovných bábkarov, s dôrazom na čistotu výrazu. K jeho repertoáru patril Don Juan čiJohannes Doktor Faust. Jeho najznámejším predstavením v posledných rokoch bol Najmenší cirkus na svete, s ktorým sa predstavil na troch kontinentoch.

Famous personalities

Ing. Ivan Bella

He comes from Dolná Lehota, near Brezno. From 1979 – 1983 he studied at the Military Grammar School in Banská Bystrica. The flight of the first Slovak astronaut pilot was held at the government resolution of 1997. He has been a military fighter pilot since 1983; later he became a tactical aircraft pilot. Since 1993 he has served in the 33rd airbase fighter and bomber aircraft in Malacky. His first flight took place from the Bajkonur Cosmodrome in Kazakhstan savannah, February 20, 1999 at 5:17 A.M. It lasted 7 days, 21 hours and 56 minutes. The Slovak Republic became the 21st country which has got its own astronaut.

Ján Blažko

He was born July 5, 1812 in Dolná Lehota, where he started to attend school. Then he continued attending schhol with Samo Chalupka in Horná Lehota and finished it in Slovenská Ľupča. Ján Blažko has left us a file containing the experience of the young years of his life. His adventures are a mirror of the times, in which he lived and as they are interesting and instructive, they serve us – the public, as he had originally written them.

Anton Anderle

He was a famous Slovak folk puppeteer from Banská Bystrica, he came from the puppet family of Anderlovci from Radvaň, and he was the son of Bohuslav Anderle. He was born in 1944 in Dolná Lehota. In The Puppet Theatre of Anton Anderle he used to play a traditional repertoire footloose wandering puppeteers with an emphasis on clarity of expression. His repertoire included Don Juan or Johannes Doctor Faust. His most famous performance in recent years was The Smallest Circus in the World which he presented on three continents.


Dolná Lehota

Osadu založil v roku 1358 na území Ľupčianskeho panstva dedičný richtár Petrík z Predajnej a viac ako sto rokov niesla v názve jeho meno. Obyvateľstvo sa tak ako v okolitých obciach zaoberalo poľnohospodárstvom, chovom dobytka, furmančením pre erárne železo hutnícke podniky.

V 18. - 20. storočí patrila Dolná Lehota medzi tzv. čipkárske obce. Podomoví obchodníci s čipkami, hrnčiarskym, hrebeňiarskym tovarom, modrotlačou a nožmi boli známi nielen v Uhorsku, ale aj na Balkáne. K ťažbe nerastov sa obyvatelia vrátili v 19. storočí, zlato a striebro však nahradila antimónová ruda spracovávaná vo Vajskovej.

Historické udalosti:

1944 - Slovenské národné povstanie

Po ústupe povstalcov do hôr obyvatelia Dolnej Lehoty zásobovali najmä potravinami príslušníkov 2. Cs. paradesantnej brigády, ktorá operovala v priestoroch Predajná - Mýto pod Ďumbierom. 30. 11. 1944 fašistické jednotky prepadli v Krpáčove štáb 2. cs. paradesantnej brigády. V boji padlo niekoľko partizánov pluku mjr. Surkova. Obec bola oslobodená 21. 3.1945.

1956 - Lavína

Vajskovská dolina je spočiatku úzka a zalesnená, jej dnom vedie lesná asfaltka a zároveň zelená turistická trasa. Už po dvoch kilometroch (na Dvoch vodách) sa ponúka prvá odbočka do Kulichovej doliny k mohyle, ktorá pripomína pamiatku obetí lavíny.

V roku 1956 tu spadla nečakane obrovská lavína, ktorá zasypala pracujúcich lesných robotníkov. Záchranné práce prebiehali vzhľadom k vtedajším technickým možnostiam pomaly a komplikovane, 16 ľudí uväznených pod snehom neprežilo. Táto tragédia dodnes patrí k najväčším svojho druhu v slovenských horách.

The settlement was founded in 1358 within Ľupčianskepanstvo estate, the chairman Petrík from Predajná and more than hundred years it bore his name in the title. The population in the surrounding villages worked as farmers, cattle breeding, carrying-trade for state iron smelting works companies. In 18th to 20th century DolnáLehota belonged to the so-called lace-making villages. Doorstep selling with lace, pottery and comb goods, blueprints and knives have been known not only in Ugrian but also in Balkan. In 19th century, people came back to the minerals extraction; gold and silver were replaced by the antimony ore processed in Vajsková.

Historical Events:

1944 Slovak National Uprising

After the rebels retreat into the mountains, inhabitants of Dolná Lehota supplied troops of 2nd Cs. Para troopbrigade operating in the area of Predajná with food. It operated in the area of Predajná – Mýto pod Ďimbierom November 30, 1944 and fascist units attacked the headquarters of the 2nd CS Troopbrigade in Krpáčovo. In the fighting several partisans of gen. Surkov were killed. The village was freed on March 21, 1945.

1956 Avalanche

Vajskovská Valley is initially narrow and forested, there is an asphalt road leading through its bottom and also a green trail. After just two kilometres (near Two Waters) nature offers the first turning curve to Kulichová Valley mound, which reminds us of the victims of avalanches. In 1956 a huge avalanche suddenly fell there and covered working forest employers. Due to the technical options, rescue work was carried out slowly and in a complicated way, 16 people trapped under the snow did not survive. This tragedy belongs to one of the biggest of its kind in Slovak mountains.


Dolná Lehota - Traditions and Activities

Obec sa nachádza v malebnom prostredí Národného parku Nízke Tatry v strede Mikroregiónu Chopok Juh a je vstupnou bránou do turistického strediska Krpáčovo. Prekrásna scenéria Vajskovského potoka v závere s Vajskovským vodopádom a Krížskym sedlom patrí medzi najkrajšie prírodné scenérie Nízkych Tatier. Národná prírodná rezervácia Skalka s jedinečným rastlinstvom i živočíchmi priam predurčuje k rozvoju turizmu a aktívneho oddychu, či už pešími túrami alebo cyklotrasou. V zimnom období návštevníci ocenia umelo zasnežený svah s dvoma vlekmi v turistickej oblasti Krpáčovo a v letnom období umelú vodnú nádrž Krpáčovo.

Pôvodné obyvateľstvo sa zaoberalo klčovaním lesa, poľnohospodárstvom, chovom dobytka. V 18. až 20. storočí bola Dolná Lehota jednou z čipkárskych obcí (podomový obchod s čipkami, nožiarskym, hrebenárskym a hrnčiarskym tovarom po celom Uhorsku a Balkáne).

Začiatkom 19. storočia tu boli objavené ložiská antimonu a založené súkromné antimonové bane. Huta na spracovanie antimonu a zlata bola v prevádzke do roku 1992.

The village is situated in the picturesque surroundings of The Low Tatras National Park in the middle of Microregion Chopok South and it is the gateway to the tourist centre Krpáčovo. Beautiful scenery of Vajskovký stream at the end with the waterfall Vajskovký and Krížne saddle belongs to on eof the most beautiful natural scenery of Low Tatras. Skalka National Nature Reservation with its unique flora and fauna almost predetermines the development of tourism and active recreation, whether hiking or cycling routes. In winter, visitors may appreciate an artificial snow slope with two lifts in the tourist area Krpáčovo and in the summer time they may appreciate the artificial pond Krpáčovo.

Traditions and activities

Origins were addressed in a forest clearing, agriculture, and livestock rearing. In the 18th to 20th century Dolná Lehota was one of the lace-making villages (house-to-house trade with lace, cutlery, pottery around Uhorsko and Balkán). During the early 19th century, there were discovered antinomy bearings and The Private Antimony Mine was founded. Smelting-house processing antimony and gold was operational until 1992.

 
Archiwum