Tradycyjna wieś z charakterem
Pokazujemy, opowiadamy, smakujemy, bawimy, wszystko to dla Was, pragnących poznania tradycyjnej wsi. To czego już normalnie w okolicy dużych miast nie zobaczycie, nie usłyszycie, nie posmakujecie to jeszcze wszystko to jest u nas. Splot uwarunkowań historycznych, geograficznych, topograficznych, kulturowych powoduje, że nasz projekt promocji wsi jest unikatowym. Nie znajdziesz podobnego nigdzie indziej. My jesteśmy pierwsi.

Horná Lehota

Wieś Horná Lehota jest położona w samym sercu magicznej przyrody, pod granią Ďumbier w Tatrach Niżnych na wysokości 640 m. Pierwsze pisemna wzmianki podają ją jako część Hrabstwa Ľupča, do którego należała do 1848 r. Według spisu powszechnego z 1599 r. na terenie Ľupča było 720 domów, z których 41 znajdowało się we wsi Horná Lehota. Księgi z 1787 podają, że w Hornej Lehocie było 119 domostw i wieś ta była największą w okręgu Ľupča. W 1828 r. wieś była zamieszkana przez 1168 osób i miała 151 domów.


 























Do połowy XVI w. w jej okolicy wydobywano złoto. Mieszkańcy wsi zajmowali się górnictwem, pasterstwem, wycinką drzew a obecnie pracują przede wszystkim w Hucie Podbrezová. Dawniej Horná Lehota także należała do społeczności koronkarskich. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1406 r. Rozwinęła się ze starszej osady i należała do Okręgu Ľupča. Nazwa wsi stopniowo zmieniała się zaczynając od Superior Lehota (1406), Felsewlehota (1424), Lyhotaregis (1455), Lehotka (1512), Lehotka Superior (1529), HornáLehôta (1920) aż do obecnej nazwy Horná Lehota. Do połowy XVI w. na tym obszarze wydobywano złoto, później mieszkańcy wsi zajęli się rolnictwem i hodowlą owiec. W 1828 r. wieś była zamieszkana przez 1168 osób i miała 151 domów. W XVIII i XIX w. mieszkańcy handlowali obnośnie wyrobami koronkowymi. Po I wojnie światowej głównymi zajęciami było rolnictwo, leśnictwo oraz hutnictwo w zakładzie w Podbrezovej. W latach 1920-1925 wielu mieszkańców emigrowało. Mieszkańcy wsi wspierali partyzantów z okolicznych gór i brali udział w Słowackim Powstaniu Narodowym. 




























Horná Lehota

Adam Chalupka
bol slovenský evanjelický kňaz a náboženský spisovateľ; otec slovenských spisovateľov Jána Chalupku a Sama Chalupku.

Narodil sa v rodine Michala Chalupku a jeho manželky Evy, rodenej Kusej. V rokoch 1786-1789 chodil do škôl v Paludzi, v Kežmarku, v Miškolci, v Banskej Štiavnici a v Bratislave. Od roku 1789 pôsobil ako učiteľ v Hornej Mičinej a od roku 1792 ako evanjelický farár v Hornej Lehote.

Samo Chalupka

básnik, spoluautor Memoranda slovenského národa

Lásku k literatúre si vybudoval už počas štúdií v Rožňave. Jeho prvé literárne pokusy vznikali v bibličtine už v dobe, keď študoval na bratislavskom lýceu. Debutové básne mu vyšli v almanachu Plody v roku 1836. V jeho dielach sa objavuje zobrazovanie slovenskej prírody, Slovenska a jeho krajov, ale tiež jeho vlastenectvo, vernosť rodnej krajine a ľudu a uvedomenie si neslobodného postavenia jeho krajanov. Vo svojej tvorbe však, podobne ako napr. Ján Botto, využíval ľudové piesne a slovenskú ľudovú poéziu všeobecne. Najznámejšie dielo: Mor ho!

 

Adam Chalupka

He was a Slovak Lutheran priest and a religious writer, father of Slovak writers Ján Chalupka and Samo Chalupka.

He was born in the family of Michal Chalupka and his wife Eva Kusá. From 1786 – 1789 he went to school in Paludza in Kezmarok, in Miskolc, in Bratislava and Banská Štiavnica. Since 1789, he worked as a teacher in Horná Mičiná and since 1792 as a pastor in Horná Lehota.

 

Samo Chalupka

He was a poet, co-author of The Memorandum of the Slovak Nation. He started to love literature during his studies in Rožňava. His first literary attempts originated in the biblical verset in the period when studying at The Bratislava Lyceum. His debut poems were published in almanac called Plody, in 1836. His works display Slovak nature, Slovakia with its regions but also its patriotism, loyalty to the homeland and people and awareness of non-free status of the countrymen. In his works, such as Ján Botto, Chalupka used folk songs and Slovak folk poetry in general. The most famous poem: Mor ho!


História obce Horná Lehota

Obec Horná Lehota sa nachádza uprostred čarovnej prírody, pod hrebeňom ďumbierskej časti Nízkych Tatier v nadmorskej výške 640 m. Písomne sa prvýkrát spomína v roku 1406 ako súčasť Ľupčianskeho panstva pod ktoré patrila až do roku 1848. Podľa súpisu z roku 1599 bolo spolu na území panstva Ľupče 720 domov, z toho 41 v Hornej Lehote. Podľa Jozefínskej evidencie z roku 1787 bolo v Hornej Lehote 119 domov, bola to najväčšia dedina Ľupčianskeho panstva. V roku 1828 mala obec 1168 obyvateľov a 151 domov. Do polovice 16. storočia sa v jej chotári ťažilo zlato. Obyvatelia sa zaoberali baníctvom, pastierstvom, drevorubačstvom a dnes pracujú hlavne v Podbrezovských železiarňach. Horná Lehota patrila k známym čipkárskym obciam. Obec sa spomína od roku 1406. Vyvinula sa zo staršieho osídlenia. Patrila Ľupčianskemu panstvu. Názov obce sa postupne menil zo Superior Lehota (1406), Felsewlehota (1424), Lyhota regis (1455), Lehotka (1512), Lehotka Superior (1529), Horná Lehôta (1920) až na dnešný názov Horná Lehota. Do polovice 16. storočia sa v chotári ťažilo zlato, neskôr bola poľnohospodárskou obcou s rozvinutým chovom oviec. V roku 1828 mala obec 1168 obyvateľov a 151 domov. V 18. – 19. storočí sa obyvatelia zaoberali aj podomovým obchodom (čipkárstvo). Po 1. svetovej vojne obyvatelia pracovali v poľnohospodárstve, v lesoch a v železiarňach v Podbrezovej. V rokoch 1920 – 1925 sa mnohí vysťahovali. Obyvatelia podporovali partizánov v okolitých horách a zúčastnili sa SNP.

History of the Village

Village Horná Lehota is in the middle of magical nature, under the crest of Ďumbier part of Low Tatras at an altitude of 640 m. First written reference was mentioned as a part of Ľupča estate in to which it had belonged until 1848. According to the census in 1599 there was the total number of 720 houses on the Ľupča territory, from which 41 of them were in Horná Lehota. According to Josephine records from 1787, there were 119 houses in Horná Lehota and it was the largest village of Ľupča estate. In 1828 the village had 1168 inhabitants and 151 houses. Until the mid-16th century in its land area the gold was mined. Inhabitants of the village dealt with mining, shepherding, wood-cutting and today they mainly work at Podbrezová Ironworks. Horná Lehota also used to belong to famous lace-making communities. The first reference of the village is from 1406. It had developed from the older settlement. It had belonged to Ľupča County. The name of the village had gradually changed from Superior Lehota (1406), Felsewlehota (1424), Lyhota regis (1455), Lehotka (1512), Lehotka Superior (1529), Horná Lehôta (1920) to the present name Horná Lehota. Until the mid-16th century tgold was mined in the area, later the village became an agricultural village with sheep keeping. In 1828 the village had 1168 inhabitants and 151 houses. During the 18th-19th century residents dedicated themselves to house-to-house trading (lace-making). After WW1, people worked in agriculture, forestry and in Ironworks Podbrezová. During 1920-1925 many of them emigrated. Residents of the village supported Partisans in the surrounding mountains and they participated in Slovak National Uprising.



Horná Lehota - Traditions and Activities

Horná Lehota leží na južných svahoch strednej časti Nízkych Tatier. Nadmorská výška v strede obce je 640 m n. m., v chotári 475 – 2043 m n. m. Prevláda ihličnatý les, nad hornou hranicou lesa je kosodrevina. Zaujímavosti: evanjelický kostol, rímskokatolícky kostol, pamätná izba Sama Chalupku, hrob Sama Chalupku, zvonica, turistická ubytovňa.

Známe bolo tkanie plátna a súkna, v obci bola aj valcha na ubíjanie súkna. Koncom 19. storočia tu zhotovovali dlabané úle v podobe ľudských postáv.

Horná Lehota lies on the southern slopes of the central part of The Low Tatras. Altitude in the centre of the village is 640 metres, in the vicinity area it is 475 – 2043 metres. Softwoods is dominated, above the upper limit of the forest there is dwarf pine. Attractions: Evangelical Church, Roman Church, a memorial room of Samo Chalupka, Samo Chalupka´s grave, bell tower, hostel.

The village was famous for its weaving linen and cloth; there was a cloth mill in the village. At the end of the 19th century, there were created bee-houses looking as human characters.

 

 
Archiwum